Dienstverlening

Asbest

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal in de natuur voorkomende mineralen (silicaten), die zijn opgebouwd uit fijne, microscopisch kleine vezels. Asbest is een natuurlijk product. Het is een delfstof die wordt gewonnen in onder andere Zuid-Amerika, Rusland en Canada. Er is een aantal verschillende asbestmineralen. Asbestvezels zijn onder te verdelen in twee hoofdgroepen:

 

- de spiraalvormige of serpentijnachtige, waaronder chrysotiel (ofwel witte asbest)

- de rechte of amfiboolachtige, waaronder crocidoliet (blauwe asbest), amosiet (bruine asbest), anthophylliet (geel), tremoliet (grijs) en actinoliet (groen).

 

Alleen aan de kleur van het ruwe asbest kan men zien tot welke soort het asbest behoort. Wanneer het materiaal verwerkt is, kan dat niet meer. Alleen laboratoriumanalyse kan dan nog uitsluitsel geven. Asbestvezels kunnen zo fijn zijn dat zij niet met het blote oog waar te nemen zijn. De stad Asbest in Rusland is vernoemd naar dit natuurlijke product c.q. verzamelnaam voor deze mineralen.

 

Gebruik van asbest

Asbest wordt al sinds de oudheid gebruikt: in het Rome van de oudheid gebruikten de Vestaalse maagden het voor hun lampenpitten. Karel de Grote had een tafelkleed van asbest dat hij tot verbijstering van zijn gasten in het vuur wierp na de maaltijd.

Asbest is tot in de jaren '80 van de 20e eeuw veel gebruikt in gebouwen en woningen, vanwege bepaalde nuttige eigenschappen: het is sterk, slijtvast, isolerend en bovendien goedkoop. Het werd bijvoorbeeld gebruikt in:

 

asbestcement: onder meer gebruikt in golfplaten, rioolbuizen, schoorsteenpijpen, dakleien, bloembakken, warmhoudplaatjes enzovoorts. In deze toepassing zijn de vezels stevig gebonden en komen ze niet vrij zolang het materiaal in goede staat en onbeschadigd is. Het bewerken ervan wordt afgeraden;

 

spuitasbest: is tot 1978 veel toegepast als brandwerend- en isolerendmiddel in schepen en gebouwen. Het is zeer kwetsbaar voor beschadiging en daardoor asbestvezel verspreiding.

 

remblokjes: in oude auto's, vrachtwagens en liften kan nog asbest worden gevonden, hoewel dit tegenwoordig vervangen wordt door Aramide zoals Twaron vezels;

 

asbestkoord: als dichting voor kacheldeuren en stookketels;

 

asbestisolatie: werd toegepast als brandwerende laag in onder meer vele gebouwen en schepen. Bij het verwijderen van de laag komen veel vezels vrij;

 

vloerbedekking: onder vinylvloeren werd vroeger soms een asbestviltlaag aangebracht.

 

Vrijgekomen asbestvezels komen overal voor. In Nederland bevindt zich in agrarische gebieden in elke liter buitenlucht ongeveer 1 vezel, in grote steden 5 tot 10, en bij verkeerstunnels 40 tot 80 vezels per liter lucht. In gebouwen worden asbestconcentraties gemeten van 0 tot 50 vezels per liter lucht. De belangrijkste vezelbronnen zijn autoverkeer en sloopwerkzaamheden.

 

Effecten van asbest op de gezondheid

Zolang asbest in gebonden toestand verkeert, is er geen gevaar voor de gezondheid. Als losse asbestvezels worden ingeademd lopen zij vast in de kleine luchtwegen en longblaasjes. Daar worden de kleine vezels opgenomen door macrofagen (opruimcellen). Vezels die hiervoor te groot zijn, kunnen gaan migreren (wandelen) in de weefsels. Ook kunnen zij zich via de lymfebanen verspreiden en zo terecht komen op plaatsen ver verwijderd van de kleine luchtwegen. Opgehoeste losse vezels en macrofagen kunnen worden ingeslikt en verlaten het lichaam via het darmstelsel.

 

Asbestziekten

Als gevolg van blootstelling aan asbest, kunnen verschillende asbestziekten ontstaan: asbestose, asbestpleuritis, longkanker, mesothelioom (zowel aan longvlies, buikvlies als hartzakje), pleura verdikking

 

De meeste ziekten openbaren zich pas tientallen jaren nadat de blootstelling aan asbest heeft plaatsgevonden en zijn niet of nauwelijks te genezen. In Nederland sterven volgens de Gezondheidsraad jaarlijks naar schatting zo'n 1600 mensen aan asbestziekten.

 

Blootstelling

De kans op het krijgen van asbestziekten is afhankelijk van de totale hoeveelheid ingeademde asbestvezels. De zogeheten cumulatieve blootstelling, met als eenheid vezeljaar, is het product van de blootstellingsconcentratie (uitgedrukt in vezels per kubieke centimeter) en de blootstellingsduur (in arbeidsjaar). Eén vezeljaar is dus 1 vezel per ml x 1 arbeidsjaar. Eén arbeidsjaar bestaat uit 240 werkdagen van 8 uur. Naarmate het aantal vezeljaren toeneemt, neemt ook de kans op asbestziekten toe.

 

Voor het blootstellingsniveau van asbest, waaronder er geen verhoogd risico op kanker of mesothelioom zou voorkomen, is er geen veilige grens. Eén ingeademde vezel kán dus al gezondheidsschade veroorzaken, zij het dat dit een te verwaarlozen risico is. Voor het krijgen van asbestose moet er minimaal 5 vezeljaar blootstelling aan asbest zijn geweest. Het relatieve risico op longkanker na blootstelling aan asbest is 3,5

 

Kanker

Aanvankelijk werd gedacht dat het vooral de chemische samenstelling van asbest was die verantwoordelijk is voor de kankervorming. Dit leidde tot de veronderstelling dat blauwe asbest de boosdoener was en dat witte en bruine asbest door hun andere chemische samenstelling minder gevaarlijk zouden zijn. Deze opvatting is terug te vinden in de wetgevingen op dit gebied in een aantal landen: gebruik van blauw asbest is verboden, gebruik van de andere soorten aan strenge regels gebonden. Tegenwoordig gaat men er vanuit dat de 'vezelgeometrie' (lengte-diameterverhouding) van de asbestvezels bepalend is voor het kankerverwekkend vermogen. Asbest is dan ook niet kankerverwekkend in de biochemische zin; kankerbevorderend is een betere omschrijving.

 

Asbest verwijderen

Voordat asbest verwijderd wordt, moet een asbestinventarisatie (SC-540)gemaakt worden. Of asbest moet worden verwijderd is afhankelijk van de wijze waarop het asbest gebonden is in het materiaal. Hechtgebonden asbest kan meestal beter blijven zitten. Dit materiaal levert geen gevaar op als het in goede staat verkeert en niet wordt bewerkt. Of er in het geval van losgebonden asbest (of: niet-hechtgebonden asbest) maatregelen nodig zijn, hangt af van het feit of het materiaal al dan niet is afgeschermd. Verder speelt de afweging een rol of het asbest zich op een plaats bevindt waar regelmatig mensen komen.

In Nederland staat het de eigenaar van een gebouw vrij te beslissen over wel of niet verwijderen van asbesthoudend materiaal. Indien tot verwijdering van asbest wordt besloten, moet men zich houden aan de regels die door het Asbest-verwijderingsbesluit en de gemeentelijke bouwverordening zijn gesteld. In de meeste gevallen is voor het verwijderen van asbest toestemming van de gemeente nodig. Er gelden strenge voorschriften voor het verwijderen van asbest. Het niet volgens de voorschriften verwijderen van asbest is vaak een stuk gevaarlijker dan het laten zitten van dit materiaal. Op het niet volgens de voorschriften verwijderen zoals hierboven genoemd staan dan ook hoge boetes.

 

In Nederland dient alle asbestafval gestort te worden. Asbest valt onder de "gevaarlijke afvalstoffen" en mag alleen gestort worden op een gespecialiseerde stortplaats. Er bestaan in Nederland vier stortplaatsen die gevaarlijk afval accepteren.

 

Asbest in het milieu

Het bovenstaande betreft ziekten van werknemers die aan asbest zijn blootgesteld. In Nederland zijn ook mensen in het milieu aan asbest blootgesteld, bijvoorbeeld doordat asbesthoudend afval als wegverharding is gebruikt. In bepaalde gebieden komt hierdoor de specifieke kanker mesothelioom meer voor, onder andere rond Goor, in de omgeving van de asbestfabriek Eternit en Harderwijk rond de asbestfabriek van Asbestona.

 

 

 

 

AQUATEST

Zwartven 1a

Hapert

T  0497385024

  info@asbest.nl